Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministriniň 2020-nji ýylyň 30-njy noýabrynda çykaran MB-138 belgili buýrugy

Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministriniň

2020-nji ýylyň 30-njy noýabrynda çykaran MB-138 belgili

B U Ý R U G Y

 

«Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işleri amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary» atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryny tassyklamak hakynda


Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 29-njy ýanwarynda çykaran 1083-nji karary bilen tassyklanan, Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi hakynda Düzgünnama laýyklykda, binagärlik, taslama we gurluşyk babatdaky kanunçylygy kämilleşdirmek, şähergurluşyk, binagärlik we gurluşyk çygrynda döwlet kadalaşdyryjy-tehniki we usulyýet resminamalaryny bellenen tertipde işläp taýýarlamak we tassyklamak boýunça Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň wezipelerini amala aşyrmak maksady bilen, buýurýaryn:

1. «Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işleri amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary» atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryny tassyklamaly (goşulýar).

2. Şu buýrugyň ýerine ýetirilişine ministriň orunbasary A.Geldiýew gözegçilik etmeli.


Ministr                                                                                R.Gandymow


Türkmenistanyň Gurluşyk we

binagärlik ministriniň

2020-nji ýylyň 30-njy noýabrynda

 çykaran MB-138 belgili buýrugy bilen

tassyklanyldy


“Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işleri amala aşyrmagyň

we kabul etmegiň kadalary”atly TGK 3.03.04-2020 belgili 

Türkmenistanyň gurluşyk kadalary

 

I bap. Umumy düzgünler

 

1. Şu “Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işi amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary” atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň gurluşyk kadalary (mundan beýläk – Kadalar) “Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň meseleleri hakynda” Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ýylyň 29-njy ýanwarynda çykaran 1083-nji karary bilen tassyklanan, Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligi hakynda Düzgünnama laýyklykda, binagärlik, taslama we gurluşyk babatdaky kanunçylygy kämilleşdirmek, döwlet kadalaşdyryjy-tehniki we usulyýet resminamalaryny bellenen tertipde işläp taýýarlamak hem-de tassyklamak boýunça Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrliginiň esasy wezipelerini amala aşyrmak maksady bilen işlenilip taýýarlanyldy.

Şu Kadalar gurluşygyň ähli pudaklarynda kärhanalaryň, binalaryň hem-de desgalaryň gurluşygynda we durky täzelenende ýerine ýetirilýän işleri alyp barmak we kabul edip almak üçin niýetlenilýär:

1) agyr, aýratyn agyr monolit beton we demirbeton gurnawlary öýjükli dolduryjylarda, gyzgyna we aşgara çydamly betonda dikeldilende pürkmek we suwasty betonlamak boýunça işler geçirilende;

2) gurluşyk meýdançasynyň şertlerinde ýygnama beton we demirbeton gurnawlar taýýarlananda;

3) demirbeton gurnawlarynyň armaturalarynyň gurnama sekleri hem-de monolit beton we demirbeton gurnawlarynyň goýulýan bölekleri kebşirlenende.

Şu Kadalaryň talaplaryny binalar we desgalar taslamalaşdyrylanda nazara almak gerekdir.

2. Şu Kadalaryň birinji böleginde görkezilen işleri gurluşyk-gurnama işleri geçirilende gurluşyk işini guramak we gurluşykda howpsuzlyk usullary boýunça degişli standartlaryň, gurluşyk kadalarynyň talaplaryna, şeýle hem degişli gözegçilik edaralarynyň talaplaryna laýyklykda ýerine ýetirmelidir.

3. Beton we demirbeton gurnawlary dikeldilende ulanylýan gurnamalar, önümler we materiallar, olary kabul edip almagyň, synagdan geçirmegiň, şeýle hem daşamagyň we saklamagyň tertibi degişli standartlaryň, tehniki şertleriň we iş çyzgylarynyň talaplaryna laýyk gelmelidir.

4. Gurluşyk gurnama işleriniň hiline önümçilik gözegçiligi hereket edýän Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryna laýyklykda amala aşyrylmalydyr. Kabul ediş gözegçiligine şu resminamalar berilmelidir:

1) gurluşyk gurnamalarynyň ýol beren we taslama guramalary-çyzgylary düzüjiler bilen ylalaşylyp girizilen çyzgydan çykmalar bilen ýerine ýetiriş çyzgylary hem-de olaryň ylalaşylmagy baradaky resminamalar;

2) gurluşyk-gurnama işleri geçirilende ulanylýan materiallaryň hiline güwä geçýän resminamalar ( güwänamalar, pasportlar);

3) görünmeýän işleriň barlagynyň namalary;

4) gurnawlaryň synagynyň namalary;

5) jogapkärli gurnawlary aralyk kabul etmegiň namalary;

6) işleriň kitaby;

7) kebşirlenen sepleşýän ýerleriň hiline gözegçilik hakyndaky resminamalar;

8) goşmaça kadalarda ýa-da iş çyzgylarynda görkezilen beýleki resminamalar.

5. Degişli esaslar bolanda taslamalarda şu Kadalarda göz öňünde tutulanlardan tapawutlanýan takyk ölçeglere, möçberlere we gözegçilik usullaryna talaplary bellemäge ýol berilýär. Şunda gurnawlaryň geometrik ölçegleriniň takyklygy “Türkmenstandartlary” Baş döwlet gullugynyň 1999-njy ýylyň 31-nji dekabrynda çykaran 50-nji belgili karary bilen tassyklanylan, “Keramiki plitalar. Synag usullary” atly TDS-21780-86 belgili döwlet standarty boýunça takyklygy hasaplamak esasynda bellemelidir.

6. Beton we demirbeton önümleri we gurnawlary taýýarlamagyň tehnologiýalary işlenip taýýarlanan hem-de şolaryň esasynda binalar we desgalar gurlanda önümçilik işleriniň toplumlaýyn mehanizasiýasyny, köp aýlawly galypy, uly möçberli we tekiz armatura karkaslaryny ulanmak mümkinçiligini taýýar harytlyk beton garyndylaryny peýdalanmagy göz öňünde tutmak gerekdir. Şunda betonyň berkligi, dykyzlygy, sowuga durnuklylygy, gurluşynyň bir kysymlylygy, şeýle hem taslama resminamalarynda göz öňünde tutulan beýleki talaplar boýunça häsiýetlerini nazara almak gerekdir.


II bap. Betonlar üçin materiallar


7. Betonlar üçin sementler gurnawlaryň we desgalaryň häsiýetlerinden, betonlaryň gatamak şertlerinden we daş-töweregiň şertlerinden ugur alnyp ulanylmalydyr.

“Betonlar üçin materiallar we gurluşykda sementleri ulanmagy göz öňünde tutulýan ugurlary” atly şu Kadalara 1-nji goşundysynda bellenilenlerden ugur almalydyr.

8. Gurluşyk desgasynda peýdalanylýan portlandsementiň işjeňligi zawod pasportynda sementiň görkezilen işjeňligi bilen sementiň hakyky işjeňliginiň laýyk gelýänliginiň maksady bilen ýörite barlaghanada anyklanylmalydyr.

Portlandsementiň häsiýetleriniň berkligini kesgitlemek boýunça onuň synag edilmeginden başga-da, sementiň ulanylýan döwründe daş-töweregiň hakyky temperaturasyny nazara almak bilen, onuň gatamagynyň möhletleri kesgitlenilmelidir.

9. Beton garyndysy taýýarlamak üçin betona goşulýan ýörite garyndylar goşulyp, şolar ýaly beton garyndylary şu aşakdaky ýörite goşundylary ýa-da goşundylaryň toplumyny ulanmak bilen taýýarlanylmalydyr:

1) gatlakly goşundylar – sulfit-drož, bražkany (SDB);

2) gatlakly howa çekijiler – mylonaft, natriý etilsilikonaty (GKŽ-10, GKŽ-11) we şuňa meňzeşler;

3) howa çekiji goşundylar-neýtrallaşdyrlan, howa çekiji şepbik (NHŞ), sintetiki ýokarky işjeň garyndy (SÝG);

4) mikro gaz emele getirijiler-poligidrosiloksan (GKŽ-94);

5) betonyň gatamagyny tizleşdirijiler-natriý sulfaty, natriý nitraty, kalsiý hloridi, kalsiý nitraty, potaş we şuňa meňzeşler;

6) aýaza garşy goşundylar – natriý hloridy, natriý nitraty, potaş we beýlekiler bilen utgaşdyrylan hlorly kalsiý;

7) poladyň posynyň ingibitorlary-natriý nitraty.

10. Goşundylaryň goşulmaly mukdary ýörite barlaghana tarapyndan kesgitlenilmelidir.

“Betonlarda ulanylýan goşundylaryň düzgünleri” atly şu Kadalara 2-nji goşundysyna laýyklykda amala aşyrylmalydyr.

11. Beton garyndylary üçin çäge saýlananda, ol betonyň görnüşine (häsiýetli aýratynlygyna) we bellenen gurluşyk desgasyna laýyk gelmelidir. Turbageçiriji boýunça beton nasoslarynyň kömegi bilen sorulyp alynýan beton garyndylary üçin çägäniň ululygy azyndan 0,15 mm, owuntyklary 5-6 %-den köp bolmadyk bölekleri we ululygy azyndan 0,3 mm, owuntyklary 15-20 % bölekleri bolmalydyr.

12. Uly dolduryjy. Şunda böleklere bölünen tebigy çagyl-çäge garyndysyny ulanmak zerurdyr. Böleklere bölünmezden owradylan daş ulanmak bolmaýar.

Iri dolduryjynyň owuntygynyň möçberini şu talaplary berjaý etmek bilen ulanmalydyr:

1) plitalar-esaslyklar betonlananda iri dolduryjynyň böleginiň has uly möçberi plitanyň ýarpy galyňlygyna deň ululykda bolmalydyr;

2) demirbeton gurnawlaryny gurmak üçin niýetlenen beton garyndylarynda dolduryjynyň bölekleriniň has uly möçberi armaturanyň özenleriniň arasyndaky has az aralygy ¾-den geçmeli däldir;

3) üýtgeýän galynda goýulýan beton garyndylary üçin dolduryjynyň bölekleriniň möçberi betonlanýan gurnawyň keseligine kesilşiniň has az möçberiniň ¼-den geçmeli däldir;

4) turba geçiriji boýunça berilýän beton garyndylary  üçin dolduryjynyň möçberi çagyl üçin beton geçirijiniň içki diametrinden 0,4-den hem-de daş üçin 0,33-den köp bolmaly däldir.

Şunda aýry-aýry bölekler boýunça ýasy ýa-da burçly görnüşdäki bölekleriň sany, agramy boýunça 15 %-den geçmeli däldir.

13. Dolduryjynyň bölekleriniň sany B15 we şondan ýokary derejedäki betonlarda bölekleriň ululygy 40 we 70 mm bolanda we kysymyna garamazdan gidrotehniki betonlarda-azyndan ikisi bolmalydyr. Gidrotehniki betonlarda dolduryjynyň bölekleriniň ululygy 120 mm we şondan köp bolanda - azyndan üçüsi bolmalydyr.

14. Beton garyndylaryny taýýarlamak üçin ulanylýan suwda betonyň kadaly gatamagyna päsgel berýän, şeýle hem armaturanyň poslamagyna ýardam edýän garyndylar bolmaly däldir.


III bap. Beton garyndylary


15. Beton garyndysy öz düzümi boýunça portlandsement has az sarp edilende gatan betonyň bellenen häsiýetini üpjün etmelidir.

16. Beton garyndysynyň düzümine ol taýýarlananda sementiň kysymyna, dolduryjylaryň (çägäniň we daşyň) görnüşine, şeýle hem olaryň granulometrik düzümine baglylykda düzedişler girizilmelidir.

17. Beton garyndysy üçin başlangyç materiallary atymlara bölmek, agramy boýunça mehanizmleşdirilen usullar arkaly geçirilmelidir. Onuň galan bölekleri-suw, suwuklyk we olaryň suwly garyndylaryny möçberli usul arkaly ölçenilmelidir.

Ölçeglere bölüji gurallary metrologik taýdan barlamak degişli gözegçilik edaralary tarapyndan, ýylda azyndan 2 gezek, edaranyň içerki gözegçilik barlagy her aýda geçirilmelidir.

18. Beton garyndysynyň garylmagy ýörite barlaghananyň garamagynda geçirilmelidir.

19. Beton garyndysy ýörite awtobeton garyjylarda gury garyndylary doly guýulandan soň 30 minudyň dowamynda garylmalydyr.

20. Taýýar beton garyndysyny ýörite serişdeler (awtobeton garyjylar, awtobeton daşaýjylar, ýörite bunkerler, awtosomoswallar) bilen daşamalydyr.

21. Gurluşyk meýdançasyna beton garyndysy daşalan galyplary her iş çalşygyndan soň we uzak arakesmeler (1 ýyldan köp möhlet) bilen daşalmakdan öň arassalanmalydyr we ýuwulmalydyr.

 

IV bap. Beton garyndylary guýmak


22. Galyp betonlamazdan öň zir-zibilden, hapadan, armatura bolsa posdan arassalanmalydyr.

Galyplaryň üsti ýörite ýag bilen ýaglanmalydyr we ol gurnawlaryň daşky keşbini, üstüniň berkligini ýaramazlaşdyrmaly däldir.

23. Monolit gurnawlar goýulan beton garyndysynyň hereketi şu Kadalaryň 1-nji tablisasynyň maglumatlaryna laýyk gelmelidir.

Turbageçiriji boýunça sorulýan beton garyndylaryň hereketi ulanylýan beton nasoslarynyň tehniki häsiýetnamasyny nazara alyp, ýöne azyndan 4 sm bellenilmelidir.


1-nji tablisa

T/b

Gurnawlar

Konusyň çökmegi, sm

1.

Binalaryň esaslarynyň we poluň aşagyny, ýollaryň we aerodromlaryň esasyny taýýarlamak

0 - 1

2.

Ýollary we aerodromlary, pollary, direg diwarlaryny, binalaryň esaslary, bloklary kese –ýylmanak galypda betonlanýan gurnawlar

1 - 3

3.

0,4 - 0,8 metr tarapdan uly we orta kesimli gabaraly armaturaly gurnawlar, plitalar, pürsler, sütünler

3 – 6

4.

Inçe diwarlar, sütünler, silos bunkerleri, galyňlygy 120 mm bolan kiçi kesimli plitalar we köp armatura goýlan gurnawlaryň bölekleri

6 – 8

5.

Dik galypda betonlanýan gurnawlar

6 – 8

6.

Köp armatura goýlan we yrgyldatmak bilen plastiki beton garyndylaryny goýmaga päsgel berýän goýujy bölekler

20 – 21


24. Armirlenen gurnawlarda beton garyndysy islendik görnüşde berlende beton garyndysynyň erkin gaçýan belentligi 2 metrden, ýapmak üçin berlende bolsa –1 metrden geçmeli däldir. 0,4-0,8 metr kesimli tarapyndan sütünleriň galybyna beton garyndysyny zyňmagyň ýol berilýän belentligi   5 metrden köp bolmaly däldir. Armirlenmedik gurnawlaryň galybyna beton garyndysyny erkin zyňmagyň belentligi 6 metrden geçmeli däldir.

25. Beton garyndylaryny betonlanýan gurnawlaryň arasy bölünmesiz bir galyňlykdaky kese gatlaklar arkaly goýmalydyr.

26. Beton garyndysy dykyzlandyrylanda metal armaturadaky yrgyldadyjynyň deregine ýol berilmeýär. Beton garyndydaky yrgyldamanyň çuňlugy öň goýlan gatlakdan 5-10 sm çuňlaşmagyny üpjün etmelidir.

27. Beton garyndysynyň indiki gatlagyny goýmaga diňe ozalky gatlagyň betonynyň tutuşyp başlanmagyna çenli ýol berilýär. Betonlanmaga täzeden başlanmaga betonyň berkligi azyndan 2,0 MPa ýetende ýol berilýär.

28. Iş sepleşýän ýerleriň taslama guramalary bilen ylalaşyp sütünler, uly göwrümli pürsler, tekiz plitalar, gapyrga şekilli örtükler, massiwler, arkalar, rezerwuarlar, bunkerler, gidrotehniki desgalar we beýleki çylşyrymly inžener desgalary we gurnawlary betonlananda taslama resminamalarynda göz öňünde tutulan ýerlerde göz öňünde tutmak gerekdir.

29. Deslapdan güýçlendirlen gurnawlaryň betonlamasy üznüzksiz ýerine ýetirilmeli, iş sepleşýän ýerleriň gurnamasyny bolsa diňe taslamada bellenilşine laýyklykda göz öňünde tutmaly.

30. Beton işleriniň kitabynda gurnawlary we desgalary betonlamak şu aşakdaky ýazgylary ýazmak bilen bilelikde alnyp barylmalydyr:

1) betonlamagyň başlanan we tamamlanan senesi;

2) beton garyndysynyň iş düzümleri we onuň hereketiniň görkezijileri;

3) gözegçilik nusgalarynyň synaglarynyň netijeleri;

4) daşarky howanyň temperaturasy;

5) gurnawyň galybynyň kysymy we galybynyň aýrylan senesi.


V bap. Betony saklamak we gözegçilik etmek


31. Betona gözegçilik etmek boýunça çäreler, olary geçirmegiň tertibi we möhleti, bu çäreleriň ýerine ýetirilişine gözegçilik etmek, gurnawlaryň galyplarynyň aýrylmagynyň yzygiderliligi we möhletleri işleri geçirmegiň taslamasynda bellenilmelidir.

32. Betonyň gatamagy üçin zerur bolan temperatura – çyglylyk şertleri ony yzygiderli çyglandyrmak, howanyň we göni gün şöhleleriniň täsirinden goramak arkaly üpjün edilmelidir.

Beton bilen monolit baglanyşdyrmak üçin niýetlenilmedik betonyň üstüni yzygiderli suwlamagyň we ýapmagyň ýerine plýonka emele getiriji düzümler we materiallar bilen örtmelidir.

33. Gataýan ýa-da täze goýlan betonda temperatura hasaplanandan peselende zerur berklige ýetýänçä goşmaça ýylatmaly ýa-da gyzdyryjylary ulanmalydyr.

34. Ýerasty suwlara galtaşýan beton goýlanda we ol tamamlanandan soň taslama berkligiň azyndan 70 %-e ýetýänçä olaryň täsirinden goralmalydyr.

35. Täze goýlan beton boýunça adamlaryň hereketine, şeýle hem täze gurnawlary dikeltmek üçin oňa galyby goýmaga diňe betonyň berkligi azyndan 2 MPa ýetenden soň ýol berilýär.

36. Beton we demirbeton gurnawlarynyň galypy galyplar aýrylanda betonyň üstüniň we burçlarynyň erňekleriniň abat saklanmagyny üpjün edýän berkligine ýetenden soň aýrylýar. Tutuş beton gurnawlarynyň, armirlenen göteriji seplenen karkaslaryň galyplaryny diňe bu gurnawlaryň betony taslama berkliginiň azyndan 25%-ne ýetenden soň aýyrmaga ýol berilýär.

37. Demirbeton göteriji gurnawlarynyň galypyny betonyň berkligi şu Kadalaryň 2-nji tablisasynda görkezilen agrama ýetenden soň aýyrmalydyr.


2-nji tablisa

T/b


Gurnawlar

Hakyky agram düşende betonyň berkligi (taslamadaky %)

hasaplanylandan 70 % ýokary

hasaplanylandan

70 % pes

1.

Doňan toprakda ýerleşen

100

70 – 85

2.

Göteriji, uzynlygy azyndan 6 metr

100

70

3.

Göteriji, uzynlygy 6 metr we ondan köp

100

80

 

VI bap. Gurnawlar kabul edilende betony synagdan geçirmek

 

38. Beton garyndysynyň hili we betonyň barlagy döwlet standartlaryna laýyklykda barlanylmalydyr.

Ol beton garyndysynyň hereket edijiligini we gatylygyny kesgitlemegi, betonyň berkligini, aýaza durnuklylygyny we suw siňdirijiligini kesgitlemegi öz içine alýar.

39. Beton garyndysynyň hereket edijiligi we gatylygy göni gurluşyk desgasynda çalşykda azyndan iki gezek kesgitlenilýär.

40. Betonyň berkligi barlananda, gysylmada berkligi boýunça synagny, ýol we aerodrom örtükleriniň betony üçin bolsa şeýle hem egrelmede süýnme synagyny geçirmek hökmany bolup durýar.

41. Süýnen betonyň berkligi taslamada göz öňünde tutulan berkligiň ululygy bilen deňeşdirilmelidir. Süýnen betonyň berkligi eger azyndan 90%-den ybarat bolsa taslama laýyk gelýär diýilip hasap edilýär.

42. Betonyň suw siňdirijiligini we aýaza durnuklylygyny, aýda azyndan bir gezek beton uzellerinde alynýan beton garyndylaryny synap görmek arkaly synagdan geçirmeli, beton garyndysynyň düzümi ýa-da peýdalanylýan materiallaryň häsiýeti üýtgän halatynda bolsa – her bir täze düzüm üçin haýal etmän amala aşyrmalydyr.

43. Deslapky-dartgynlanan gurnawlar dartyş armaturalary bilen dikeldilende beton garyndysynyň gurnawynda goýlandan gözegçilik nusgalaryny taýýarlamak arkaly betonyň berkligini synagdan geçirmek zerurdyr.

44. Betonyň, beton we demirbeton işleriniň hiline gözegçilik etmegiň görkezijileri degişli görnüş boýunça “Beton ugruna seredilýän depderçe” atly şu Kadalara 3-nji goşundysynda bellenilenlere laýyklykda doldurylmalydyr.


VII bap. Öýjükli doldurmalardaky betonlar


45. Beton garyndylaryny taýýarlamak üçin uly dolduryjylar hökmünde çişen argillitli we argillitli çişen çägäni peýdalanmaly. Turbalar boýunça akdyrylýan beton garyndylaryny taýýarlamak üçin çişen argillitiň bölekleriniň iň uly möçberi 20 mm-den geçmeli däldir. Adaty çägeleri peýdalanmaga diňe gurnaw betonlary taýýarlamak üçin ýol berilýär.

46. Beton garyndylarynyň hereketjeňligini saklamak üçin çişen argillit dolduryjysynyň esasynda beton garyndysynyň ýelmeşmegini haýalladýan goşundylary goşmak gerekdir.

Beton nasoslary ulanylanda çişen argillit dolduryjysynyň suwly bolmagyna ýol berilýär. Çyglandyrlyp çişirilen argillitden taýýarlanan betonlary aýaza durnuklylykda goşmaça barlamak gerekdir.

47. Çişen argillit daşyny we çişen argillit çägesini möçberlere bölmegi göwrümi boýunça, sementi we adaty ownuk dolduryjyny (çägäni) –agramy boýunça geçirmeli. Beton garyja goýlan öýjükli dolduryjylaryň (daş we çäge) möçberine gözegçilik edilende çekim dozatorlaryny peýdalanyp bolar.

48. Mejbury we çekiş hereketli garyjylarda çişen argillitde beton garyndysyny garmagyň dowamlylygy şu Kadalaryň 3-nji tablisasynda getirilendir.


3-nji tablisa

   

Konusyň çökmegi, sm

Litrli göwrümdäki garyjylarda beton garyndysyny garmagyň dowamy sekuntlarda

Betonyň göwrümli agramy kg/m 3

1700

1400-

1700

1000-

1400

1700

1400-

1700

1000-

1400

1700

1400-

1700

1000-1400


500 l çenli

500-den 1000 l çenli

1000 l-dan köp

3 çenli

100

120

150

120

150

180

150

180

260


3-8

70

90

120

90

120

150

120

150

210


8-12

65

105

75

75

105

135

85

135

195


12-den köp

45

95

95

125

125

125

75

125

185

















49. Çişen argillitiň doňma prossesi azyndan 1,5 sagat bolup, beton garyndysyny taýýarlanylan ýerden goýulýan ýere çenli daşamagyň dowamlylygy 45 minutdan geçmeli däldir. Beton garyndysyny 25˚С çenli temperaturada taýýarlanylan pursatyndan başlap onuň dykyzlaşmagyna çenli saklamagyň dowamlylygy                   1 sagatdan, töwerekdäki howanyň temperaturasy 25˚С -dan ýokary bolanda               30 minutdan geçmeli däldir.

50. Hereketliligi 4 sm çenli bolan garyndylaryň üstüni dykyzlaşdyrmak üçin betonyň üstündäki udel agram 4-6 MPa çäklerinde agraldylan yrgyldadyjylary ulanmaly.

Ýeňil beton garyndylaryny dykyzlaşdyrmagyň wagty olaryň hereket edijiligine baglylykda şu Kadalaryň 4-nji tablisasynda getirilendir.


4-nji tablisa

Beton garyndysynyň hereket edijiligi

(konusuň çökmegi sm)

Beton garyndysynyň yrgyldamagynyň dowamlylygy sekundlarda

4 - çenli

4 - den 6 çenli

6 - dan köp

40

30

25


51. Çişen argillitde ýeňil betonlardan bolan gurnawlaryň galyplaryny aýyrmagyň möhletleri şu aşakdakylardan pes bolmadyk gysyşda berkligi gazanmagy hasaba almak bilen bellenilmelidir:

1) 0,5 MPa – ýylylyk  izolýasion betonlar üçin;

2) 1,5 MPa – gurnaw – ýylylyk izolýasion betonlar üçin;

3) 3,5 MPa – gurnaw betonlar üçin taslama kysymynyň azyndan 50%.

52. Öýjükli dolduryjylarda beton gysylanda we gurnawlar doňanda galyplanan berkligi şu aşakdakylardan pes bolmaly däldir:

1) 0,5 MPa – ýylylyk izolýasion betonlar üçin;

2) 3 MPa – gurnaw –ýylylyk izolýasion betonlar üçin;

3) 5 MPa – gurnaw betonlar üçin.

53. Öýjükli dolduryjylarda betonyň hiline gözegçilik edilende dykyzlandyrylan beton garyndysynyň göwrümli agramy we onuň gatlaklanmagy çalşykda azyndan iki gezek kesgitlenilmelidir.

Gözegçilik nusgalarynda ýeňil beton gysylanda berkligi, onuň çyglylygy we suw siňdirijiligi kesgitlenilmelidir.


VIII bap. Kislota durnukly we  aşgara durnukly betonlar


54. Kislota durnukly betonlar ulanylýan materiallaryna bagly bolup, garylan kislotalaryň we suwlaryň täsirine garşylyk görkezýän kislotalara we suwa ýokary durnukly bolup bilýär.

55. Kislota durnukly betony almak üçin şu aşakdaky materiallar ulanylýar:

1) suwuk aýna (natrili we kalili);

2) kremftorly natriý;

3) andezit ýa-da bazalt uny;

4) kwars çägesi we kislota beýleki durnukly daş jynslary;

5) kislota durnukly jynslardan (kwars, andezit, kislota durnukly keramika we şuňa meňzeşler) alnan daş.

56. Kislota durnukly betonyň suwa durnuklylygy suwuk aýnanyň agramynyň 5-10%-i  işjeň kremnezemli (kremenopal, trepel, diatomit we şuňa meňzeşler) maýda üwelen goşundylary we suwuk aýnanyň agramynyň 10-12% çenli polimer goşundylary (karbamid şepbigi, KFŽ, GKŽ-10, GKŽ-11 gidro fibizleýji suwukluklar we şuňa meňzeşler) goşulmak bilen gazanylýar.

57. Granulometrik düzümi, garnawlaryň düzümi, ululyk moduly (çägeler üçin) boýunça kislota durnukly betonlar üçin dolduryjylar betonlar üçin dolduryjylary kanagatlandyrmalydyr.

Kislota durnukly betonlar üçin karbonat jynslaryndan bolan (hekler, dolamitler) daşyň we çägäniň ulanylmagyna ýol berilmeýär.

58. Beton garyndylarynyň hereketini şu Kadalaryň 5-nji tablisasynda getirilen maglumatlary hasaba almak üçin bellemelidir.


5-nji tablisa

Kislota durnukly betonyň ulanylýan ýerleri

Konusyň çökmegi, sm

Berklik görkezijisi, sek

Pollar, gaplaryň, abzallaryň futerowkasy

0 –1

30 – 50

Galyňlygy 30 mm-dan köp bolan seýrek armirlenen gurnawlar

3 –5

20 - 25

Ýygy armirlenen inçe diwarly gurnawlar

6 - 8

5 - 10

59. Suwuk aýnada beton garyndylary deslapdan ýapyk garyjyda gury görnüşdäki  03 belgili insiatoryň üsti bilen elenen dolduryjyny we beýleki poroşok görnüşli goşundylar garylýar. Suwuk aýna modifisirleýji goşundylar bilen garylýar. Ilkibaşda garyja ähli görnüşlerdäki daşlar we çäge, soňra poroşok görnüşli materiallaryň garnuwy guýulýar we 1 minutyň dowamynda garylýar, şondan soň suwuk aýna goşulýar hem-de 1- 2 minutlap garylýar. Grawitasion garyjylarda gury materiallary garmagyň wagty 2 minuta çenli artdyrylýar, ähli goşundylar guýlandan soň bolsa 3 minuta çenli artdyrylýar. Taýýar garynda suwuk aýna ýa-da suw goşmaga ýol berilmeýär. Beton garyndysynyň ukyby 20˚С bolanda 50 minutdan köp däldir, temperaturanyň ýokarlanmagy bilen ol azalýar. Beton garyndylarynyň hereketliligine bolan talaplar şu Kadalaryň 5-nji tablisasynda getirilendir.

60. Beton garyndylaryny howanyň temperaturasy 10˚С -dan pes bolmanda ukybynyň artmaýan möhletinde daşamak, goýmak we dykyzlandyrmak gerekdir. Iş sepleşýän ýerleri gurnalanda üsti çapylýar, tozany aýrylýar, suwuk aýna bilen gruntlanýar. Betonyň ýa-da kislota durnukly beton bilen goralýan kerpijiň üstüniň çyglylygy agramy boýunça 5%-den köp bolmaly däldir we çuňlugyna 10 mm çenli bolmalydyr.

61. Portlandsementde betondan bolan demirbeton gurnawlarynyň üsti olara kislota dyrnukly beton goýulmazdan öň taslamada bellenilşine laýyklykda taýýarlanmalydyr ýa-da kremftorly magniniň (60˚С temperaturada 3–5 % ergin) gyzgyn ergini ýa-da şabel kislotasy (5-10% ergin) ýa-da asetondaky poliizosinatyň 50% ergini bilen işlenip geçilmelidir.

62. Suwuk aýnadaky beton garyndysy 1-2 minudyň dowamynda galyňlygy 200 mm-dan köp bolmadyk her gatlagy yrgyldatmak bilen yrgyldadyjylar arkaly goýulmalydyr.

Beton garyndysyny yzygiderli goýmaly. Bir gatlagy dykyzlandyrmagyň tamamlanmagynyň we indiki gatlagyň goýulmagynyň arasyndaky arakesme 1 sagatdan geçmeli däldir. Armaturada azyndan 30 mm gorag gatlagy bolmalydyr.

63. Kislota durnukly beton 15˚С -dan pes bolmadyk temperaturada azyndan 7 gije-gündiziň dowamynda gatamalydyr. Kislota durnukly betony peýdalanmak bilen ýylyň gyş möwsüminde işleri geçirmek maslahat berilmeýär.

64. Gurnawlaryň galypyny aýyrmaga we kislota durnukly betony soňra işläp geçmäge beton taslamadaky berkligiň 70%-ne ýetende ýol berilýär.

65. Kislota durnukly betondan bolan gurnawlaryň himiki durnuklylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen, gurnawlaryň üstüni kükürt kislotasynyň 20-40% konsentrat ergini bilen iki gezek işläp geçmelidir.

66. Aşgara durnukly betonlar üçin ýelmeşdiriji hökmünde pes alýuminatly sementler, sulfata durnukly şlakly portlandsement ulanylmalydyr. Iki dolduryjylar hökmünde berk jynslardan (porfiritler, kwarsitler, granit, bazaltlar we şuňa meňzeşler) bolan daş ulanylyp bilner. Aşgara çydamly betony taýýarlamak üçin ownuk dolduryjylar hökmünde adaty kwars çägeleriniň ýa-da aşgara durnukly jynslaryň (hekleriň, dolomitleriň we şuňa meňzeşler) owradylmagy arkaly alnan çägeleriň ulanylmagyna ýol berilýär.

67. Aşgara durnukly betonyň düzümi şu Kadalaryň 6-njy tablisasynda getirilen maglumatlara laýyklykda seçilip alynmalydyr.


6-njy tablisa

Aşgaryň konsentraty, %

Aşgaryň temperaturasy,

˚С

Betonyň dykyzlygy

S/St köp bolmadyk

Beton üçin dolduryjylar

çäge

daş

10 çenli

30 çenli

adaty

0,6

Adaty

Adaty

10 çenli

30-80

ýokary

0,5

Aşgara durnukly

Aşgara durnukly

10-dan köp

30 çenli

ýokary

0,5

Adaty

Adaty

10-dan köp

30-80

aýratyn ýokary

0,4

Aşgara durnukly

Aşgara durnukly


IX bap. Gyzgyna çydamly betonlar

 

68. Birleşdiriji hökmünde şlakly portlandsementi, ortaça ekzotermili we sulfata durnukly 300-400 kysymly portlandsementi peýdalanmak zerurdyr.

Iri dolduryjyny bölekleriniň aňryçäk möçberi 40 mm-dan köp bolmadyk daş görnüşinde ulanmak gerek. 50˚С - 200˚С temperaturalar üçin gyzgyna çydamly betonlaryň beton garyndylarynyň hereket edijiligi konusyň 2 sm-dan köp bolmadyk çökmegi bilen häsiýetlenmelidir.

69. Gyzgyna çydamly betonlar üçin beton garyndylaryny hereket edýän garyjylarda taýýarlamaly. Beton garyndylary taýýarlananda çarha ähli gury goşundylary guýmalydyr we 1 minudyň dowamynda garmaly. Şondan soň gury garynda ýeterlik mukdardaky erginler (suw, suwuk aýna we şuňa meňzeşler) goşulýar hem-de ony azyndan 3 minudyň dowamynda goşmaça garmalydyr.

70. Glinozemli sementdäki we suwuk aýnadaky garyndylar üçin beton garyndysynyň taýýarlanan pursatyndan onuň goýlan pursatyna çenli wagt 30 minutdan we beýleki sementlerdäki betonlar üçin 1 sagatdan köp bolmaly däldir. Çişen argillitdäki gyzgyna çydamly betonlaryň beton garyndylaryny olar taýýarlanandan soň goýmalydyr.

71. Betonyň gatamagy üçin ýol berilýän howanyň temperaturasy 15˚С-dan pes, glinozemli sementdäki betonlar üçin bolsa 7˚С -dan pes bolmaly däldir, sement tutduryjylarda betonlaryň gatamagy üçin 15˚С -dan  25˚С çenli temperatura, suwuk aýna ulanylýan betonlar üçin bolsa 30˚С -dan 60˚С-e çenli temperatura has oňaýly bolup durýar.

72. Gurnawlaryň galybyny beton taslama resminamasynda göz öňünde tutulan berkligine ýetenden soň, glinozemli we suwuk aýnaly betonlar üçin azyndan                3 gije-gündizden hem-de adaty sementli betonlar üçin 7 gije-gündizden soň aýyrmalydyr.

73. Gyzgyna çydamly betonlar gataýan ýagdaýynda gurnawlary doňdurmaga ýol berilmeýär. Glinozemli sementli we adaty sementli betonlary gyzdyrmaga (şeýle maksat üçin ulanylýan islendik serişdeler bilen) ýol berilýär. Gyzgyna çydamly betonlary peýdalanmak işini ýylyň gyş döwründe geçirmek maslahat berilmeýär.

Suwuk aýnaly betonlary diňe gurak ýyly howa bilen gyzdyrmalydyr.

74. Gyzgyna çydamly beton taslamadaky görnüşine ýetenden soň owradylmalydyr. Guratmagyň düzgüni we ýylylyk abzallaryny ilkinji gezek gyzdyrmak “Položitel temperaturada gyzgyna çydamly betonyň ýylylyk abzallaryny ugratmagyň we ilkinji gyzdyrmagyň düzgünleri” atly şu Kadalara 4-nji goşundysynda bellenilenlere laýyklykda geçirilmelidir. Guratmagyň düzgünine ýörite termoparyň kömegi bilen gözegçilik etmeli. Guradylan we ýylylyk abzallary gyzdyrylýanda şu aşakdaky temperaturada bir gije-gündiziň dowamynda goşmaça izotermiki iş geçirilmelidir:

1) 400˚С - daşky metal gutusy bolan ýylylyk abzallary üçin;

2) 200˚С - ýygnama parçalardan toplanan ýylylyk abzallary üçin;

3) 300˚С - galyňlygy 70 sm-den köp bolan parçaly ýa-da toprak bilen çäkleşen parçaly ýylylyk abzallary üçin.

75. Gyzgyna çydamly betondan ýylylyk abzaly sowanda temperaturany sagatda  50˚С -dan köp bolmadyk tizlik bilen 600˚С çenli  we sagatda 20˚С-dan köp bolmadyk tizlik bilen 600˚С-dan pes temperatura çenli peseltmek gerek. Iki gije-gündizden köp bolan arakesmeden soň ýylylyk abzalyny bir sagadyň dowamynda 50˚С-dan ýokary bolmadyk temperaturada gaýtadan gyzdyrmalydyr.

76. Gyzgyna çydamly beton guradylanda iş abzalynyň iş giňişliginiň deň möçberde gyzmagyny üpjün etmeli. Guratmadan öň we ol gutarandan soň ýylylyk abzaly gözden geçirmelidir we delilnama düzülmelidir.

77. Gyzgyna çydamly beton üçin beton garyndysyny taýýarlamagyň we goýmagyň hiline şu aşakdakylar boýunça gözegçilik edilmelidir:

1) goşundylaryň we doňduryjylaryň üwelişiniň inçeligine şu materiallaryň her tapgyry getirilende;

2) dolduryjynyň bölekleriniň düzümini iri dolduryjylar üçin azyndan 5 kg agramly ortaça synagda üwemek we ownuk dolduryjylar üçin 1 kg agramly ortaça synagda üwemek arkaly amala aşyrylmalydyr.

3) temperaturany ölçemek üçin betonda 100-150 mm çenli çuňlukda, uzyn gabaraly gurnawlarda bolsa 500 mm çenli çuňlukda bolmalydyr.

78. 100˚С-dan ýokary temperaturada ulanmak üçin niýetlenen betonyň nusgalarynyň berkligi diňe bir kadaly – çygly düzgündäki şertlerde däl-de, eýsem ulanyş temperaturasyna çenli gyzdyrylandan soň hem kesgitlenilmelidir.

 

X bap. Radiasion gorag üçin aýratyn agyr betonlar


79. Radiasion gorag üçin desgalary betonlamagyň usulyny seçip almak işleri taslama arkaly geçirmek bilen kesgitlenilmelidir. Radiasion goragyň betonlary üçin ulanylýan materiallary “Radiasion gorag üçin ulanylýan aýratyn agyr, wodorodly we borly betonlar üçin materiallar” atly şu Kadalara 5-nji goşundysynda bellenilenlere laýyk getirilmelidir.

80. Betonlarda gamma-şöhle saçmasy we neýtron şöhlelenmesi bolanda armaturany posladýan duz goşundylarynyň (hlorly kalsiý, hlorly natriý, natriý sulfaty we şuňa meňzeşler) ulanylmagyna ýol berilmeýär.

81. Mineral, magdan we düzüminde metallar bolan dolduryjylaryň granulometrik düzümi, fiziki-mehaniki häsiýetleri agyr beton üçin dolduryjylara bildirilýän talaplara laýyk gelmelidir. Radiasion goragyň betonlaryny taýýarlamak üçin materiallaryň pasportlarynda şu materiallaryň doly himiki seljermesiniň  maglumatlary getirilmelidir.

82. Düzüminde metallar bolan dolduryjyly betonyň düzümi seçilip alnanda beton garyndysynyň hereketliligi konusyň 3 sm-den köp bolmadyk çökmegini häsiýetlendirilmelidir. Aýratyn agyr beton garyndylaryny garmagyň möçberini şol garyndylaryň göwrümli agramyndan ugur alyp, garyjylaryň tehniki maglumatlary bilen deňeşdirmek arkaly azaltmak gerekdir.

83. Düzüminde metallar bolan dolduryjyly betonlary ulanmak bilen işler diňe gurşap alan howanyň položitel temperaturasynda ýerine ýetirilmelidir.

84. Betonyň hiline gözegçilik etmek üçin beton garyndysyny seçip almagy çalşykda azyndan bir gezek göwrümli agramy kesgitlemek bilen başlamalydyr.

Gurnawlaryň we desgalaryň ulanyş temperaturasynyň radiasion goragy betonyň göwrümli agramy ýokary temperaturalarda işläp, nusgalyklar guradylandan we belli bir görnüşe geleninden soň kesgitlenilmelidir.

Beton garyndysynyň göwrümli agramynyň ululygynyň üýtgemegi taslamadaky tabşyrykdan 3 %-den köp bolmaly däldir.


XI bap. Howanyň pes temperaturasynda beton işlerini geçirmek


85. Şu Kadalaryň XI babynda bellenilenler daş-töwerekdäki howanyň               gije-gündizdäki ortaça temperaturasy 5˚С-dan pes bolanda beton işlerini geçirmegi göz öňünde tutýar.

86. Monolit gurnawlaryň betonynyň doňaklyk ýa-da hasaplanan temperaturadan aşak sowan pursatynda berklik işleri geçirmegiň taslamasynda görkezilmelidir:

1) doňmaga garşy goşundylary bolmadyk betonlar üçin betonyň derejesi berkligi boýunça degişlilikde B10, B15 we B22,5, ol doňýan pursatynda taslama berkliginiň 50,40 we 30 %;

2) doňmaga garşy goşundylary bolan betonlar üçin betonyň derejesi berkligi boýunça degişlilikde B15, B22,5 we B30 bolan-da olaryň doňýan pursatynda taslamadaky berkligi 30, 25 we 20 %.

87. Gurnawlaryň galybyny aýyrmak we olara agram bermek betonyň gözegçilik edilýän nusgalary synagdan geçirilenden soň, taslamada bellenilen temperatura  laýyklygy kesgitlenenden soň we beton gurnawlarynyň berkligi dargadyjy däl usullar arkaly synagdan geçirilenden soň amala aşyrylmalydyr.

88. Beton garyndysynyň taýýarlanylmagy ýyladylýan beton garyjy uzellerde geçirmelidir, ýyladylan suwy, eredilen ýa-da deslapdan gyzdyrylan dolduryjylary peýdalanmalydyr.

Beton garyndysynyň we ýyladylan suwuň temperaturasy şu Kadalaryň 7-nji tablisasynda görkezilen ululykdan geçmeli däldir.


7-nji tablisa

Sement

Has köp ýol berilýän temperatura, 0C

Suw

Beton garyndysy

1. 400-500 kysymlardaky portlandsement,şlakly 

portlandsement,pussolan portlandsementi

80

35

2. 500 we şondan ýokary kysymly çalt gataýan portlandsement

60

30

3. Glinozemli sement

40

25


89. Diňe gyzdyrylan suw ulanylanda garyja iri dolduryjylar guýulýar, aýlanýan garyja suwuň talap edilýän mukdarynyň ýarpysy guýlandan soň bolsa ownuk dolduryjylar, galan suw we sement guýulýar. Beton garyndyny garmagyň dowamlylygy tomus möwsümindäki şertlerinden azyndan 25% artyk bolmalydyr.

90. Galyba guýlan beton garyndysynyň temperaturasy saklamagyň başynda termos metody boýunça beton saklananda bellenilen hasapdaky temperaturadan we betony ýylylyk bilen işlemegiň ýörite usullary ulanylanda 20˚С-dan pes bolmaly däldir. Betonlamakda arakesmeler ýüze çykan halatda betonyň üstüni basyrmaly, ýapmaly, zerur bolsa gyzdyrmalydyr.

91. Gabaraly monolit gurnawlary gatlaklaýyn betonlamaga goýlan gatlakda betonyň temperaturasy indiki gatlak bilen örtülýänçä göz öňünde tutulan hasapdan pese düşmez ýaly alyp barmaly. Monolit beton we demirbeton gurnawlarynyň galyplanmadyk üstüni betonlama tamamlanandan soň haýal etmän ýylylyk izoliýasion materiallar bilen basyrmalydyr.

92. Beton wagtlaýyn basyrylyp saklananda beton bilen galtaşýan howanyň temperaturasy 5˚С-dan pes bolmaly däldir.

93. Gyş şertlerinde beton we demirbeton işleri geçirilende beton garyndysynyň temperaturasyna, aýaza garşy goşundyly iş erginleriň düzümine gözegçilik edilmelidir. Beton garyndysy daşalanda örtmek we ýylatmak boýunça çäreleriň ýerine ýetirilişine gözegçilik edilmelidir.

94. Betonlananda tehnologik kartalaryň talaplaryna laýyklykda beton garyndysynyň temperaturasyna, täze goýlan betonyň temperaturasyna we galyplanmadyk üstüniň ýylylyk izoliasiýasynyň netijeliligine gözegçilik etmeli. Gurnawlaryň betonyny saklamak we galybyny aýyrmak tamamlanandan soň iş çalşygynda azyndan bir gezek töwerekdäki howanyň temperaturasyny yzygiderli kesgitlemelidir. Beton garyndysynyň we betonyň temperaturasyny ölçemegiň netijelerini temperatura gözegçilik edilýän Beton ugruna seredilýän depderçede bellik edilmelidir.

95. Betonyň berkligine beton garyndysynyň goýulan ýerinde gözegçilik edilýän nusgalyklary taýýarlamak arkaly gözegçilik edilýär.

Gyş möwsüminde betonlamagyň ähli usullarynda betonyň berkligine gözegçilik etmegi dargatmaýan usullar ýa-da burawlanyp çykarylan bitewi topragy synagdan geçirmek arkaly amala aşyrylmalydyr.

“Monalit gurnawlar gyş möwsüminde betonlananda betony saklamagyň has tygşytly usulyny seçip almak” atly şu Kadalara 6-njy goşunda laýyklykda amala aşyrylýar.


XII bap. Temperatura 25˚С-dan ýokary bolanda beton işlerini geçirmek

 

96. Yssy we gurak howada goýlan betonlar çalt doňýan ýokary kysymly portlansementler esasynda taýýarlanylmalydyr.Ýerüsti gurnawlary betonlamak üçin pussolan portlandsementiniň, şlakly portlandsementiň we glinozýomly sementiň ulanylmagyna ýol berilmeýär.

97. Goşundynyň görnüşini seçip almagy we olary bellemegi beton garyndysynyň talap edilýän hereketini saklamagyň dowamlylygynyň artmagyny we betonyň gatamagy üçin işleriň dowamlylygyny azaltmagy hasaba almak bilen beton işlerini geçirmegiň anyk şertlerini nazara alyp peýdalanmak gerekdir.

98. Töwerekdäki howanyň temperaturasy 25˚С -dan ýokary bolan-da ýokary-işjeň gatlaklaýjy goşundylar bolmazdan betonlar taýýarlanmaly däldir.

99. Beton garyndysynyň temperaturasyny peseltmek maksady bilen sarp ediş materiallary (dolduryjylar, sement) gün şöhleleriniň göni täsirinden goralmalydyr. Beton garyndysyny gataltmak üçin suw pes temperaturada bolmalydyr.

100. Beton garyndysyny daşamagyň we goýmagyň aňryçäk dowamlylygy şu Kadalaryň 8-nji tablisasynda getirilen ululykdan geçmeli däldir.

Beton garyndysy goýulýan ýerde onuň hereketliligini, suw goşmak arkaly dikeltmäge ýol berilmeýär.


8-nji tablisa

Beton garyndysynyň temperaturasy,

˚С -da

Beton garyndysyny daşamagyň we goýmagyň aňryçäk dowamlylygy, min

25

45

30

20

35

15


101. Beton goýlandan soň plastiki çökmek netijesinde onuň üstünde jaýryk dörände betony goýmak tamamlanandan 1 sagatdan gijä galman onuň gaýtadan üstüniň yrgyldadylmagyna ýol berilýär.

102. Betona başlangyç gözegçiligi beton garyndysyny goýmak tamamlanan badyna başlanmalydyr. Başlangyç gözegçilik wagtynda betona suw guýmaga ýol berilmeýär. Başlangyç gözegçilik täze goýlan beton gysylanda onuň berkligi takmynan, 0,5 MPa ýetýän wagtyna çenli dowam etdirilmelidir.

Betona soňraky gözegçiligi bolsa taslamadaky berkligiň azyndan 70%-ne ýetýänçä dowam etdirilmelidir. Çygy köp talap edýän materiallardan bolan örtükleri, şeýle hem agaç galyndylary suwlamaga garaşyk edilýän döwürde betonyň üsti hemişe çygly ýagdaýda bolar ýaly ýylylyk bilen geçirmeli.

103. Beton we demirbeton gurnawlaryň açyk üstüni yzygiderli suwlamak ýol berilmesizdir.

Gurnawlaryň üstüni öllemäge derek çyg geçirmeýän polimer materiallar bilen ýapyp bolar. Plýonkalarda saklamagyň möhleti gurluşyk barlaghanasy arkaly kesgitlenilmelidir.

104. Yssy we gurak howada beton işleri geçirilende betonyň hiline şu aşakdakylar arkaly gözegçilik edilmelidir:

1) töwerekdäki howanyň temperaturasyna we çyglylygyna gözegçilik etmek;

2) beton garyndysy gatadylanda ulanylýan suwuň temperaturasyny ölçemek;

3) beton garyjydan çykarylanda beton garyndysynyň temperaturasyny ölçemek;

4) gataýan betonyň temperaturasyna gözegçilik etmek;

5) gözegçilik edilýän nusgalar gurnawlar bilen bilelikde şol gurnawlaryň gatamagynyň şertlerine ýakyn laýyk gelýän şertlerde saklanylmalydyr.


XIII bap. Sepleşýän ýerleri sementlemek, betony pürkmek we

beton pürküji gural

 

105. Çökýän, temperaturaly, kemçilikli we gurnaw sepleşýän ýerleri sementlemegi gurnawyň sepleşýän ýerlerine baglylykda plastifisirlenen sementi ýa-da plastifisirlenýän goşundylary bolan sementi ulanmak bilen geçirmelidir. Sepleşýän ýerleri sementlemek üçin portlandsementiň kysymy dikeldilen gurnawyň ýa-da desganyň betonynda peýdalanylan sementiň kysymyndan pes bolmaly däldir.

Betonda temperatura we çökmek kemçilikleri düzedilenden soň sementlemäge başlanmalydyr.

106. Sepleşýän ýerleri sementlemek boýunça işleriň başlanmagyna çenli olary suw bilen ýuwmak we tä beton sementli garnuwdan suwy sormagy bes edýän ýagdaýa çenli öllemek zerurdyr.

107. Pes temperaturada sementleýji garynda aýaza garşy goşundylary goşmak zerurdyr. Goşundylaryň düzümi we konsentrasiýasy barlaghana şertlerinde seçilip alynmalydyr.

108. Sepleşýän ýerleri sementlemegiň hiline gözegçilik edilmelidir we ol ýörite kitapda görkezilmelidir. Sepleşýän ýerleriň betonyny barlamak sepleşýän ýerleriň kesişýän ýerinde alnan kernlerde geçirilmelidir. Sepleşýän ýerleriň üstünden suwuň syzylyş derejesini bellemek zerurdyr.

109. Beton gurnawlarynyň üstüne pürkmek armirlenmedik ýa-da armirlenen üsti boýunça bir ýa-da birnäçe gatlaklarda dykyz we öýjükli dolduryjylardan bolan garyndylar bilen geçirilmelidir. Gatlaklaryň sany we galyňlygy, garyndynyň häsiýeti, dolduryjynyň görnüşi we ululygy taslama arkaly kesgitlenilýär.

110. Pürkülende ulanylan garyndylar we beton garnuwlary dürli görnüşdäki portlandsementlerde, şeýle hem çökmeýän betonlarda taýýarlanylyp bilner.

Garyndylara we beton garnuwlaryna goşundylar bolan çalt gatadyjylary, şeýle hem gatlaklaýjy goşundylary goşup bolar.

111. Garyndylary we beton garnuwlaryny taýýarlamak üçin dolduryjylar            5 mm-dan uly bolmaly däldir. Garyndylary almak üçin peýdalanylýan dolduryjylaryň çyglylygy 2–6 %-iň, öýjükli dolduryjylaryňky bolsa 4-8 %-iň çäklerinde bolmalydyr.

112. Pürkülende aýry-aýry gatlaklaryň guýulmagynyň arasynda 10 minutdan köp arakesmä ýol berilmeýär. Torket-betondan ýa-da pürkülýän betondan bolan gatamadyk örtüklere mehaniki taýdan täsir etmäge ýol berilmeýär. Örtükleri dogrulamak ýa-da bozmak diňe ýokarky  gatlagy bozmak we işläp geçmek arkaly ol gatandan soň geçirilmelidir. Gyzgyna çydamly tarket-betonyň gatlagyny dogurlamagy gataýança amala aşyrmak zerurdyr.

113. Torkret-betonyň we pürkülýän betonyň hiline gözegçilik etmek dolduryjylaryň granulometrik düzümini we çyglylygyny barlamagy öz içine alýar. Gury garnuwyň bölekleriniň möçberlenşiniň takyklygyna hemişe gözegçilik etmek gerek. Torkret-betonyň we pürkülýän betonyň fiziki-mehaniki häsiýetleri gözegçilik nusgalarynda (kubda, prizmada, silindirde) ýerine ýetirilmelidir, olar azyndan 50х50 sm möçberdäki ýörite torkretirlenen plitalardan ýa-da göni gurnawlardan kesilip alynýar. Gözegçilik nusgalaryny taýýarlamagyň tertibi olaryň görnüşi we möçberleri işleri geçirmegiň taslamasy arkaly bellenilýär.


XIV bap. Galyplamak işleri


114. Galyplaryň kysymyny “Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň   1999-njy ýylyň 31-nji dekabrynda çykaran 50-nji belgili karary bilen tassyklanylan, “Beton we demirbeton monolit gurnawlary üçin opalubka. Toparlama we umumy tehniki talaplar” atly TDS-23478-79 belgili döwlet standartyna laýyklykda ulanmak gerekdir. Galyplaryň bölekleriniň göterijilik ukyby, olary berkitmegiň we gurnawyň galybyny saklaýan bölekleri taslamada göz öňünde tutulan materiallardan taýýarlamalydyr.

115. Inwentar galybyň böleklerinden galyp görnüşini ýygnamak, şeýle hem, olary iş ýagdaýynda gurnamak olary ýygnamagyň tehnologik kadalaryna laýyklykda geçirilmelidir. Galyplary düzýän üsti ýelmeşmäge garşy ýag bilen ýaglanylmalydyr.

116. Gurnalan galybyň we saklaýan agaçlaryň ýagdaýynyň we möçberleriniň taslamadan ýol berilýän gyşarmalaryny şu Kadalaryň 9-njy tablisasynda görkezilen gyşarmalardan geçmeli däldir. Gurnalan we betonlamaga taýýarlanylan galyp, şeýle hem enjamlar galdyrmak üçin delilnama boýunça kabul etmelidir.


   9-njy tablisa

T/b

Galybyň gurnawynyň bölekleri

Ýol berilýän gyşarma, mm

1

Galybyň gyşarýan bölekleriniň diregleriniň arasyndaky aralyk bilen taslama möçberlerinden dik gurnawlaryň baglanşygynyň arasyndaky aralyk:

  • 1 metr uzynlyk üçin
  • ähli aralyk üçin, azyndan




25

75

2

Galybyň dik aralykdan ýa-da tekizliginiň taslama egrelmesi we olaryň kesişýän ugurlary:

  • 1 metr belentlik üçin
  • ähli belentlik üçin:
  • binalaryň esaslary
  • beýikligi 5 metre çenli diwarlar we sütünler

ç) pürsler we arkalar

d) beýikligi 5 metrdan köp bolan diwarlar we sütünler



5


20

10

5

15

3.

Galybyň okunyň taslama ýagdaýyndan süýşmegi:

  • binalaryň esaslary
  • diwarlar we sütünler
  • pürsler, esasy pürsler, arkalar
  • polat gurnawly binýatlar



15

8

10

1,1 l,

bu ýerde l-aralygyň

ýa-da gurnawlaryň uzynlygynyň san manysy (metr)

4.

Şu  aralykdaky süýşýän galybyň ýokarky aýlawly tekizliginiň we iş polunyň üstüniň bellikleriniň has uly tapawudy:

  • 3 metre çenli
  • 3 metr we ondan köp  



10

15

5.

Dikligine domkrat ramalarynyň we domkrat oklarynyň ýagdaýy

Ýol berilmeýär

6.

Bir kysymly domkrat ramalarynyň kese agaçlarynyň belliklerindäki has uly tapawut.

10

7.

Bir tarapa süýşýän galybyň konuslylygy

+ 4; -2

8.

Daýdymlaýyn konuslylyk

Ýol berilmeýär

9.

Domkratlaryň, ramalaryň aralygy

10

10.

Domkratyň oklarynyň gurnawlaryň oklaryndan süýşmegi

2

11.

Geçirilýän ýa-da gaýtadan goşulşan galyp oklarynyň desganyň oklaryna gürä süýşmegi

10

12.

Galybyň, pürsleriň, sütünleriň içki möçberleri we diwarlaryň galybynyň içki üstleriniň taslamadaky möçberlerden aralygy

3

13.

2 metrlik reýka bilen barlananda galybyň nätekizligi

3


117. Galyplary we enjamlary işleri geçirmegiň taslamasyna laýyklykda berkidilen toplumlar arkaly taýýarlamalydyr.

118. Galyplary we enjamlary olaryň aýry-aýry bölekleriniň we enjamlarynyň durnuklylygy we galan bölekleriniň abatlygy üpjün edilenden soň seçip almalydyr.

Süýşýän galyplary işleri geçirmegiň taslamasyna laýyklykda berkidilen toplumlar arkaly sökmelidir.

Termoişjeň galyplar ähli şitler elektrik ulgamyndan aýrylandan soň sökülmelidir.

119. Galyby aýrylanda betonyň ýol berilýän berkligi şu Kadalaryň 10-njy tablisasynda getirilen görkezijilere laýyk gelmelidir.


10-njy tablisa

T/b

Ölçeg

Ölçegiň ululugy

Gözegçilik

1.

Üstüniň galyby aýrylanda agram düşmeýän monolit gurnawlaryň iň pes berkligi:

aralyk şeýle bolanda ýapgyt we gyşarmagyň saklanmak şertlerinde    dikligine:

  • 6 metre çenli
  • 6 metre çenli




0,2 – 0,3MPa

taslamanyň 70%

taslamanyň 80%



“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2019-njy ýylyň 17-nji sentýabrynda çykaran 276-iş belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Betonlar. Barlag nusgalary boýunça  berkiliginiň anyklamagyň usullary” atly TDS 1281-2019 belgili döwlet standarty (mundan beýläk- “Betonlar.  Barlag nusgalary boýunça berkiliginiň anyklamagyň usullary” atly TDS 1281-2019 belgili döwlet standarty);

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2019-njy ýylyň 27-nji iýunynda çykaran 1/193-iş belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Betonlar. Berkligini  barlamagyň düzgünleri” atly TDS 1275-2019 belgili döwlet standarty (mundan beýläk- “Betonlar. Berkligini  barlamagyň düzgünleri” atly TDS 1275-2019 belgili döwlet standarty)

2.

Galyby aýrylanda agram düşýän   gurnawlaryň iň pes berkligi

PPR bilen kesgitlenilýär we taslama   guramasy bilen   ylalaşylýar

“Betonlar. Barlag nusgalary boýunça berkiliginiň anyklamagyň usullary” atly TDS 1281-2019 belgili döwlet standarty

“Betonlar. Berkligini  barlamagyň düzgünleri” atly

TDS 1275-2019 belgili döwlet standarty


XV bap. Armatura işleri


120. Armirlenen demirbeton gurnawlaryny iri karkaslar we zawotda taýýarlanan toplar bilen amala aşyrylmalydyr. Armaturalary göniden-göni gurluşyk meýdançasynda taýýarlamaga armaturalaryň üsti doldurylýan bölekleri we karkaslaryň arasyndaky baglanşyk bir bölekler üçin ýol berilýär.

121. Gurluşyk desgasyna getirilýän armaturalar, berkidiş şaýlary, diregler kabul edilende gözden geçirilmelidir we gözegçilik synagyndan geçirilmelidir. Armaturalary seçip almak, gözegçilik nusgalaryny synagdan geçirmegiň usullary we şol nusgalaryň sany döwlet standartlara we tehniki şertlere, şeýle hem taslama resminamasyndaky goşmaça görkezmelere laýyklykda amala aşyrylýar.

122. Armaturalar we taýýar önümler poslamaga we onuň hapalanmagyna ýol berilmeýän şertlerde toplumlar boýunça aýratynlykda saklanylmalydyr. Diregler posdan goralmalydyr.

123. Armaturalary gurnamagy ulaldylan bloklar bilen geçirmeli. Armaturalar oňa oturdylmazdan ozal armatura bilen galybyň arasynda gorag gatlagyny emele getirmek üçin zerur bolan giňligi üpjün edýän ýassyjyklar berkidilmelidir.

124. Armaturalaryň birleşýän ýerini seplemegi galtaşma birleşdirijiniň we nokatly kebşirlemäniň we kebşirleýiş işleriniň beýleki görnüşleriniň kömegi bilen ýerine ýetirmelidir. Guralan armaturalary we kebşirlenen birleşdiriş sepleri beton garyndysy goýulmazdan ozal kabul etmelidir we görünmeýän işleri gözden geçirmegiň namasy arkaly resmileşdirmelidir.

125. Armatura karkaslarynyň sterženlerini we torlaryny taslama boýunça ýerleşdirmek saklaýjy gurallary, fiksatorlary, ýassyjaklary we beýleki serişdeleri oturtmak arkaly, üpjün edilýär. Armaturalaryň, agaç pürsleriniň we daşlaryň kesindilerinden ýassyjaklary ulanmak gadagan edilýär. Beton gorag gatlagynyň taslamadaky galyňlykdan gyşarmasy şulardan geçmeli däldir:

1) 3 mm – gorag gatlagynyň galyňlygy 15 mm bolanda;

2) 5 mm – gorag gatlagynyň galyňlygy 15 mm-dan köp bolanda.

126. Armatura gurnawlary gurnalanda şu Kadalaryň 11-nji tablisasynyň talaplary berjaý edilmelidir.


11-nji tablisa

T/b

Ölçeg

Ölçegiň ululygy, mm

Gözegçilik

(hasaba almagyň usuly, görnüşi)

1.





Şu aşakdakylar üçin aýratyn oturdylan iş sterženleriniň arasyndaky aralykdaky gyşarma:

  • sütünler we pürsler
  • binalaryň esaslarynyň plitalary we diwarlary
  • gabaraly gurnawlaryň



± 10

± 20

± 30

Ähli parçalaryň tehniki gözden geçirilişi



2.


Şular üçin armaturalaryň hatarlarynyň arasyndaky aralykdaky gyşarma:

  • 1 metre çenli galyňlykdaky plitalar we pürsler
  • 1 mertdan köp galyňlykdaky gurnawlar



± 10

± 20

Işleri geçirmegiň kitaby

3.

  Betonyň gorag gatlagy taslama galyňlykdan gyşarmasy şundan geçmeli däldir:

  • gorag gatlagynyň galyňlygy 15 mm çenli bolanda we gurnawlaryň kese kesiminiň uzynlyk möçberleri:
  • 100 metre çenli bolanda
  • 101-den 200 metre çenli bolanda

     

2) gorag gatlagynyň galyňlygy 16-dan 20 mm çenli we gurnawlaryň kese kesiminiň uzynlyk möçberleri:

  • 100 metre çenli bolanda
  • 101-den 200 mm çenli bolanda

ç) 201-den 300 mm çenli  bolanda

d) 300 mm-dan ýokary

    

 3) gorag gatlagy 20 mm-dan ýokary we gurnawlaryň kese  kesiminiň uzynlyk möçberleri:

  • 100 mm çenli bolanda
  • 101-den 200 mm çenli bolanda

ç) 201-den 300 mm çenli bolanda

d) 300 mm-dan ýokary bolanda






+ 4

+ 5





+ 4, - 3

+ 8, - 3

+ 10,-3

+ 15,- 5


+4, -5

+8, -6

+10,-5

+15,-5

Işleri geçirmegiň kitaby



XVI bap. Beton we demirbeton gurnawlaryny ýa-da desgalaryň aýry-aýry böleklerini kabul etmek

 

127. Tamamlanan beton we demirbeton gurnawlaryny kabul etmek gözegçilik synaglaryny we başlangyç materiallary we önümleri synagdan geçirmek bilen baglanşykly ähli tehniki resminamalary barlamagy öz içine almalydyr.

128. Tamamlanan beton we demirbeton gurnawlary kabul edilende gurnawlaryň iş çyzgylaryna, betonyň hiliniň berklik, suw siňdirmezlik, aýaza durnuklylyk we taslamada göz öňünde tutulan beýleki görkezijiler boýunça laýyk gelmegini barlamak gerekdir.

129. Tamamlanan beton we demirbeton gurnawlaryna ýa-da desgalaryň böleklerine bildirilýän talaplar şu Kadalaryň 12-nji tablisasynda getirilendir.


12-nji tablisa

T/b

Ölçeg

Aňryçäk gyşarmasy,mm

Gözegçilik (hasaba almagyň usuly, möçberi, görnüşi)

1.

Dikliginden kesişýän tekizlikleriň çyzyklarynyň ýa-da gurnawlaryň belentliginde taslama gyşarmasy:

  • binalaryň esaslary
  • örtmegi we ýapmagy bitewi diwarlar we sütünler
  • ýygnama pürs gurnawlaryny saklaýan diwarlar we sütünler
  • aralyk ýapmalary ýoklugynda süýşýän galypda dikeldiýän binalaryň we desgalaryň diwarlary
  • aralyk ýapmalary bolanda süýşýän galypda dikeldilýän binalaryň we desgalaryň diwarlary




20 mm

15 mm


10 mm



1/500 desganyň belentligi, ýöne 100 mm-den köp däl

1/1000, desganyň belentligi, ýöne 50 mm-dan köp däl




Ölçeg, her bir gurnaw bölegi, işleri geçirmegiň kitaby

Ölçeg, her bir gurnaw bölegi, işleri geçirmegiň kitaby

Ölçeg, ähli diwarlar we olary kesip gelýän çyzyklar, işleri geçirmegiň kitaby

Ölçeg, ähli diwarlar we olary kesip gelýän çyzyklar, işleri geçirmegiň kitaby

2.

Ölçelýän bir bölegiň ähli uzynlygyndaky kese tekizlikleriň  gyşarmasy

20 mm


Ölçeg, her 50-100 metrde azyndan 5 ölçeg, işleri geçirmegiň kitaby

3.

2 metrlik reýka bilen barlananda betonyň üstüniň nätekizligi

5 mm


Ölçeg, her 50-100 metrde azyndan 5 ölçeg, işleri geçirmegiň kitaby

4.

Bölekleriň uzynlygy ýa-da aralygy


20 mm

Ölçeg, her bölegi, işleri geçirmegiň kitaby

5.

Keseligine kesimiň möçberi


6 mm;

3 mm

Ölçeg, her bölegi, işleri geçirmegiň kitaby

6.

Üstüniň belligi we polat ýa-da ýygnama demirbeton sütünler üçin direg bolup hyzmat edýän, guýulýan önümler

5 mm

Ölçeg, her bölegi, ýerine ýetiriş ülňüsi,

7.

Goýulmadyk polat sütünlere agram düşende binalaryň esaslarynyň daýanç üstüniň gyşarmasy

ýol berilmeýär


Ölçeg, her bölegi, ýerine ýetiriş ülňüsi, her binalaryň esaslary, ýerine ýetiriş ülňisi

8.

Daýanç nurbatlarynyň ýerleşişi:

1) konturyň içki meýilnamasynyň diregler

2) belentlik boýunça



5 mm

20 mm


Ölçeg, her bölegi, her binalaryň esaslaryň nurbaty, ýerine ýetiriş ülňüsi

9.

Iki garyşyk üstleriniň sepindäki belentlik boýunça bellikleriň tapawudy

3 mm

Ölçeg, her bölegi, her sep, ýerine ýetiriş ülňüsi


130. Tamamlanan beton we demirbeton gurnawlarynyň ýa-da desgalaryň bölekleriniň barlagy bellenilen tertipde ýapyk işleriň güwä geçiş delilnamasy ýa-da jogapkärçilikli gurnawlary kabul etmegiň delilnamasy “Binalaryň we desgalaryň gurnawlarynyň synaglarynyň delilnamasy (GÖRNÜŞI)” atly şu Kadalara 7-nji goşundy arkaly resmileşdirilmelidir.

Delilnama, buýrujynyň, potratçynyň we gurluşyk guramanyň wekilleriniň gatnaşmagynda buýrujynyň döreden topary tarapyndan ýerine ýetirilen gurluşyk işleriniň taslama resminamalaryna laýyk gelşini kesgitlemek maksady bilen, buýrukda görkezilen möhletde düzülýär.

“Beton we demirbeton monolit gurnawlary.

Işi amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary”

 atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň

gurluşyk kadalaryna 1-nji goşundy

 

BETONLAR ÜÇIN MATERIALLAR

 

Materiallar

Kadalaşdyryjy resminama

Sement




















Betonlar üçin dolduryjylar:

agyr






iri






ownuk





ýeňil



“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2015-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda çykaran 1/138 belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Semetler. Umumy tehniki  şertler” atly TDS 751-2015  belgili döwlet standarty,

Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2015-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda çykaran 1/139 belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Portlandsement we şlakoportlandsement.  Tehniki  şertler” atly TDS      753-2015 belgili döwlet standarty,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň       1999-njy ýylyň 31-nji dekabrynda çykaran 50-nji belgili buýrugy bilen tassyklanylan,   “Glinozýom sementler. Tehniki şertler” atly TDS-969-91 belgili döwlet standarty,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2015-nji ýylyň 29-njy oktýabrynda çykaran 1/139 belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Sementler sulfata  durnukly. Tehniki  şertler” atly TDS 752-2015 belgili  döwlet standarty,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2016-nji ýylyň 26-njy dekabrynda çykaran 1/279  belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Gurluşyk işleri üçin çäge-çagyl garyndylary. Tehniki  şertler” atly  TDS 904-2016 belgili döwlet standarty,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2016-nji ýylyň 26-njy dekabrynda çykaran 1/279 belgili buýrugy bilen  tassyklanylan, “Gurluşyk işleri üçin dykyz dag jisimlerinden gyýylçak daş çökündisi we  çagyl. Tehniki  şertler” atly TDS 905-2016 belgili  döwlet standarty,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2016-nji ýylyň 26-njy dekabrynda çykaran 1/279 belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Gurluşyk işleri üçin çäge. Tehniki  şertler” atly TDS 903-2016 belgili  döwlet standartlary,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň 2016-nji ýylyň 25-nji awgustynda çykaran 1/176 belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Çagyl, daş owuntygy (çagyl) we çäge emeli öýjükli. Tehniki  şertler” atly TDS          845-2016 belgili döwlet standarty,





gyzgyna çydamly





Suw





                  Himiki goşundylar

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň       1999-njy ýylyň 31-nji dekabrynda çykaran 50-nji belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Gurluşyk işleri üçin öýjükli organiki däl dolduryjylar. Synag usullary” atly TDS 1370-2019 belgili döwlet standarty,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň      1999-njy ýylyň 31-nji dekabrynda çykaran 50-nji belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Çagyl we çäge dagly dag jynslaryndan. Tehniki şertler”  atly        TDS-22263-76 belgili döwlet standarty,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň      1999-njy ýylyň 31-nji dekabrynda çykaran 50-nji buýrugy bilen tassyklanylan, “Erginler we betonlar üçin suw. Tehniki şertler”  atly TDS-23732-79 belgili döwlet standarty,

“Türkmenstandartlary” baş döwlet gullugynyň       1999-njy ýylyň 31-nji dekabrynda çykaran 50-nji belgili buýrugy bilen tassyklanylan, “Betonlar üçin goşundylar. Umumy tehniki talaplar”atly                TDS-24211-91 belgili döwlet standarty.


GURLUŞYKDA SEMENTLARY ULANMAGY GÖZ ÖŇÜNDE TUTULÝAN UGURLARY


Sementiň görnüşi we kysymy

Esasy niýetlenilýän ýeri

Ýol berilýän ulanylşy

Ulanmaga ýol berilmeýär

M 600, M 500,     M 400 kysymly we çalt gataýan portlandsement











400 we M 300 kysymly portlandsement

M 250 we şondan ýokary kysymly betonlar üçin. Gyş şertlerinde minus 25˚С we şondan pes temperaturada betonlananda










 M 150 we şondan ýokary kysymly monolit betonlar üçin

Heläkçilik-dikeldiş

işleri üçin













Gyzgyna çydamly betondan bolan gurnawlar üçin

Şu sementleriň häsiýetleri (çalt doňmak berklik) peýdalanyl-maýan monolit beton we demirbeton gurnawlar üçin

 Suwuň–gurşawyň zyýanly möçberleri artýan minerallaşmak derejesi bolan minerallaşan suwlaryň täsiri ýetýän gurnawlar üçin


Suwuň –gurşawyň

zyýanly möç-berleri artýan minerallaşmak derejesi bolan minerallaşan suwlaryň täsiri ýetýän gurnawlar üçin


M 300, M400, M 500 we M 550 kysymly plastifi-sirlenen portlandsement




M 300 we M 400 kysymly gidrofob portlandsement




  Yzygiderli arakesmeli doňýan we ereýän ýa-da çyglanýan we guraýan (süýji suwda )gurnawlar üçin


 



Yzygiderli arakesmeli doňýan we ereýän ýa-da çyglanýan we guraýan (süýji suwda) gurnawlar üçin




Gury we yssy howaly şertlerde betonlananda






-







Suwuň –gurşawyň zyýanly möçberleri artýan minerallaşmak derejesi bolan minerallaşan suwlaryň täsiri ýetýän gurnawlar üçin.


Suwuň - gurşawyň zyýanly möçberleri artýan minerallaşmak derejesi bolan minerallaşan suwlaryň täsiri ýetýän gurnawlar üçin



M 400 kysymly sulfata durnukly portlandsement









Tamponaž portlandsementi

  Yzygiderli arakesmeli doňan we erän ýa-da çyglanda we guranda suwuň üýtgeýän gözýetiminiň şertlerinde sulfatly suwlaryň täsiri ýetýän gurnawlar üçin





 

 Nebit we gaz guýularyny berkitmek üçin

Yzygiderli arakesmeli doňmagyň we eremegiň ýa-da çyglanmagyň. we guramagyň (süýji suwda) täsiri ýetýän gurnawlar üçin



Adaty gurnawlar üçin

 Zyýanly gurşawyň täsiri ýetmedik beton we demirbeton gurnawlary üçin








   Suwuň-gurşawyň zyýanlylyk möçberleriniň artýan minerallaşmak  derejesi  bolan  minerallaşan suwlaryň täsiri ýetýän gurnawlar üçin.


M 200, M 300,

M 400,  M 500,

M 550 kysymly şlakportlandsementi.


   Süýji we minerallaşan suwlaryň täsiri ýetýän ýerüsti, ýerasty we suwasty gurnawlar üçin

   Gidrotehniki desgalaryň içki gabaraly betony üçin


Çygly saklamak üpjün edilende gurak we yssy howada gurnawlar dikeldilende

Gyzgyna çydamly beton gurnawlary üçin


  Yzygiderli arakesmeli doňmagyň ýa-da çyglanmagyň we gura-magyň täsiri ýetýän gurnawlar üçin.

Emeli gyzdyryş bolmazdan pes temperaturalarda           (10-0S –dan pes), üstüniň moduly azyndan 3 bolan termos usuly boýunça saklanylýan gabaralardan başga


M 400 - 500 kysymly çalt täsir edýän şlakportland-sement







Başlangyç berkligi ýokary bolan M 200 we şondan ýokary kysymly betonlar üçin

Minerallaşan suwlaryň täsiri ýetýän ýerüsti, ýerasty we suwasty gurnawlar üçin

10˚С-dan pes temperaturada dikeldilen gurnawlar üçin



Suwuň üýtgeýän gözýetiminde

ýerleşýän we yzygiderli arakesmeli doňmagyň we eremegiň ýa-da çyglanmagyň we guramagyň täsiri ýertýän gidrotehniki desgalaryň zolaklary üçin

M 200, M 300,

M 400 kysymly pussolan portla-ndsementi













M 400, M 500,

M 550,   M 600 kysymly glino-zýomly sement

   Süýji suwlaryň täsiri ýetýän ýerasty we suwasty gurnawlar üçin













   Daş töwerekdäki temperatura 20˚С-dan pes bolanda gysga möhletde betonyň ýokary berkligini almak zerur bolanda Yzygiderli arakesmeli doňan-da we erände ýa-da.

Çygly ýagdaýda saklanylanda ýokary çyglylyk şertlerindäki ýerüsti gurnawlar üçin










-

   Yzygiderli arakesmeli doňmagyň we eremegiň ýa-da çyglanmagyň we guramagyň täsiri ýetýän gurnawlar üçin

   Gyş şertlerinde, eger ulanmak taslamada göz öňünde tutulmadyk bolsa termos usuly boýunça gyzdyrylandan başga, emeli gyzdyrma bolmazdan, 10˚С -dan pes temperaturada



Betonyň temperaturasy 30˚С-dan ýokary galyp biljek ýerüsti, ýerasty we suwasty gurnawlar üçin








M 400, M 500,

M 550,   M 600 kysymly glino-zýomly sement



M 400, M 500 kysymly gipsli glinozýomly giňelýän sement

 Çyglananda we guranda, şeýle hem gyşky betonlamada. Gyzgyna çydamly we käbir himiki taýdan durnukly betonlar üçin


   25˚С-dan ýokary bolmadyk temperaturada sulfatly suwlaryň ýa-da kükürtli gazyň täsiri ýetýän beton we demirbeton gurnawlary üçin


   Çökmeýän we giňelýän suw siňdirýän betonlary, gidroizolýasion suwaglary we ýygnalan beton we demirbeton gurnawlaryň seplerini ýapmak üçin











-






Dykyzlandyrmanyň tamamlanan pursatyndan başlap 24 sagadyň dowamynda döredilýän         10 atm. çenli iş basyşy bolanda sepleri we agyzlaryny dykyzlandyrmak üçin








-





  

Gyzdyrmadan 0˚С -dan pes temperaturada gurluşyk işlerini geçirmek üçin










Gurnawlary bitewleşdirmek we güýçlendirmek binalaryň esaslarynyň nurbatlarynyň goýulmagy üçin

-

 80˚С - dan ýokary temperaturada ulanyş şertlerinde gurnawlar bilen işlenende


-


Nebit guýularynyň toýun garyndylarynyň gidýän ýollaryny we çöwlük sütünlerini berkitmek üçin

-



“Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işi amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary” atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryna

 2-nji goşundy

 

BETONLARDA ULANYLÝAN GOŞUNDYLARYŇ DÜZGÜNLERI


   



Gurnawlaryň kysymy we olary ulanmagyň şertleri

Goşundylar


HK,HK+HN,HŽ







Hk



SN










NK,NNK,NKM,

NK+M,NNK+M,NŽ


HK+NN











NNHK,HK+NNK,

NNHK+M











NN,NN1











P, P+(С-3)










LST,PAŞŞ_1,M1,

WLHK,GKŽ,NÇK,

KÇNR,SNW,SDD,

SNIPS_1,PGEN,

LHD,UPB,SDO




Lignasulfonatlar bilen modifisirlenen  superplastifikatorlar









lsaism



1

2

3

4

5

6

7

8

9


1.Şu aşakdaky

diametrdäki dartgyn berilmedik iş armaturaly demirbeton gurnawlar mm:

5-den ýokary

5 we şondan az

2. Armatur çykgytlary ýa-da goýma bölekleri bolan gurnama monolit gurnawlar, şeýle hem dartgyn berilýän armatursyz sepler:

1) ýörite goragsyz polat boýunça sink örtükli

2) polat boýunça

alýumin örtükli

3) utgaşdyrylan örtükli

(Metal gatlakly aşgara çydamly lak-reňkli we beýleki aşgara durnu-kly gatlaklar), şeýle hem goýulýan böleklersiz we hasaplama armatu-rasyz sepler






(+)

-







-


-

-

(+)







 






+

+







+


-*

-*

+













+

+







+


-

(+)

+













+

(+)







2


-

-

(+)












+

(+)







-


-

(+)

(+)












+

+







+


(+)

-

+










+

+







+


-

-

+












+

+







+

+


+

+









+

+







+

-****


-

+






3. Monolit özenli galyňlygy 30 sm we şondan köp bolan sudurlaýan bloklardan bolan ýygnama-monolit gurnawlar

-

+

+

+

+

+

+

+

+


4. Şularda ulanmak üçin niýetlenilen beton we demirbeton gurnawlary:

1) zyýanly gazly

gurşawlarda

2) zyýansyz we zyýanly suwlarda hemişelik bolan ýagdaýynda

3) zyýanly  sulfatly suwlarda we duz erginlerinde hem-de ýiti aşgarlarda ýokarsy  bugaranda

4) suwuň üýtgeýände

rejesiniň zolagynda

5) çyglylyk 60%-den ýokary bolanda gazlarda dolduryjyda täsir-ukyply kremnezem bolanda

6) başga çeşmelerden

üýtgeýän toklaryň

täsir edýän zolaklarynda






-




+





-


-






+**


-






+




+





-


-






-


-






+




+





(+)


(+)






+


+






(+)




+





-


-






-


-






(+)




+





-


-






+


-






+




+





(+)


(+)






-


+






+




+





-


-






-


+






+




+





+


+






+


+






+




+





+


+






+


+

5. Deslapdan dartgynly gurnawlar we ýygnama-monolit we ýygnama gurnawlaryň sepleri (ýollary)

6. At-IV;At-V;At-VI;

A-IV; A-V derejeli armirlenen polat gurnawlaryň deslapky dartgynlygy

7. Glinozýomly sementdäki betondan gurnawlar






-





-


-






+





+


-






(+)




-

-***


-






-





-


-






-





-


-






+





-


-






-




-***


-






+





+


+






+





+


-




















Tablisada alnan gysgaltmalar:

DN

demir nitraty                                                    


KH

kalsiý                                                            


NH

natriý hloridi                                               


NS

natriý sulfaty                                                             


KN

kalsiý nitraty


KNN

kalsiý nitriti


M

moçewina


NN

natriý nitraty


KNNH

kalsiý nitriti-neýtraty-hloridi


NN

natriý nitraty


DH

demir hloridi


PAŞŞ

1 adepin plastifikatory


SGŞ

sabynlaşan garyndyly şepbik


GKŽ

natriniň metil(etil) silikonaty


NGK

neýtrallaşan gara kontakt (natriý)


NRÇK

neýtrallaşan rafinirlenen gara kontakt


NHŞ

neýtrallaşan howa çekýän şepbik


SÜAD

sintetiki üsti işjeň goşundy


SNIPS

1 sabynlaşan agaç şepbik


PGEN

etilgidridseskwioksan


ATHG

agaç-tagta himiýasynyň goşundysy


GDB

melassly gyzdyrylan droždan soňky barda


* 1% - e çenli SN ýol berilýär.

** HN-ny ulanmaga ýol berilmeýär.

*** posdan jaýrylmagyna durnukly armirlenen polat gurnawlarda ulanylmaga ýol berilýär.

**** LTM goşup ulanylmaga ýol berilýär.

Bellik:

  • “-„ belgisi goşundylary goşmak gadagan edilýär;
  • “+”-goşundylar diňe betonyň gatamagyny çaltlandyryjy hökmünde goşulýar;
  • 3-nji we 4-nji görnüşler boýunça goşundylar ulanylanda 2-nji görnüşiň görkezmelerini göz öňünde tutmalydyr.

2. Teklip edilýän superplastifikatorlar:

1) S-3- “S-3 suwuklandyryjy”;

2) DF- “Dofen”;

3) NKKS 40-03.

3. Modifisirlenen lignosulfonatlar esasynda teklip edilýän superplastifisirleýji goşundylar:

1) LTM;

2) MTS;

3) NIL-20;

4) LSTM-2.

 

“Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işi amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary” atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryna

 3-nji goşundy

 

BETON UGRUNA SEREDILÝÄN DEPDERÇE

 

Gurnaw (şifr)





Betonyň möçberi


B







Betony saklamagyň usuly












Üstüniň maduly

m2\m3












Betonyň

goýlan senesi





















guýularyň temperaturasy










Betonyň saklanyp başlanmagy


















Betony ölçemegiň

we onuň temperaturasynyň

senesi

















Saklamagyň dowamlylygy,s








Gradus-sagatlaryň sany


Saklamagyň ortaça temperaturasy


Gözegçilik nusgalarynyň markirowkasy


Nusgalary saklamagyň şertleri

Nusgalaryň berkligi, kg s\m2

aýy


güni


aýy, güni, sagady


betonyň temperaturasy


aýy, güni, sagady


betonyň temperaturasy


1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17


Bellik:

1) betony saklamagyň başlangyjy diýlip (8 we 9 sütünler) beton emeli gyzdyrylanda bugyň goýberilýän ýa-da elektrik togunyň birleşdirilýän wagtynda,      ýa-da doňmaga garşy goşundylary bolan termos usulynda gurnawlary betonlamagyň tamamlanan wagtyna düşünilýär;

  • 2) sanawnamada şertli belgiler arkaly bugyň goýberilmeginiň bes edilen ýa-da elektrik togunyň kesilen we gurnawlaryň galybynyň aýrylan wagty bellenilmelidir.



 

“Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işi amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary” atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryna

 4-nji goşundy

 

POLOŽITEL TEMPERATURADA GYZGYNA ÇYDAMLY BETONYŇ ÝYLYLYK ABZALLARYNY UGRATMAGYŇ WE ILKINJI GYZDYRMAGYŇ DÜZGÜNLERI

 

T/b

Gyzgyna çydamly betonyň

häsiýetnamasy

Gurnaw-laryň

galyňlygy, sm

Temperaturanyň  ýokary galyňlygynyň  has uly tizligi temperaturanyň aralygynda grad/s:

Izotermiki durnuklylygyň has az dowamlylygy, s temperarurada, ˚С

Gurşap alýan howadan 200˚С çenli

200-den 400˚С çenli

400-den 600 ˚С  çenli

600˚С -dan iş temperaturasyna çenli


200

300

400

500

600

1.

Kadaly gatan portlandsementde

20 çenli

20

20

20

20

12

12

12

-

12

2.

Kadaly gatan portlandsementde

20-den 40 çenli

20

20

20

20

12

24

12

-

12

3.

Kadaly gatan portlandsementde

40-dan köp

20

10

10

20

12

24

24

-

24

4.

Suwuk aýnada

20-ä çenli

20

20

10

20

-

12

12

12

-

5.

Suwuk aýnada

20-den köp

20

20

10

20

-

12

24

24

-

6.

Glinozýomly sementde

20-ä çenli

20

50

50

50

-

-

12

-

-

7.

Glinozýomly sementde

20-den köp

20

30

30

30

-

-

12

12

-

8.

Öýjükli dolduryjylarda

20-den köp

20

20

20

20

24

12

24

-

12

 

“Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işi amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary” atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryna

5-nji goşundy


RADIASION GORAG ÜÇIN ULANYLÝAN AÝRATYN AGYR, WODORODLY WE BORLY BETONLAR ÜÇIN MATERIALLAR

 

 

   

Materiallar

Agramy boýunça gorag häsiýetnamasyny kesgitleýän himiki elementleriň (birleşmeleriň) düzümi %

28 gün saklanandan soň betonyň göwrümli agramy, kgs/m3

Betonda ulanylýan aňryçäk temperatura, ˚С

Aýratyn agyr betonlar

Demirmagdan dolduryjylar (hramatitli, magnitli)


Baritli


Hromitli Metallurgiýa önümşçiliginiň taýýarlyk şihtasy (okatyşlar-briketler)


Metal dolduryjylar(polat ýa-da çoýun) skrap-brod, çäge

 

(Fe) – 30-65



(BaO1)-azyndan 70


(С,(Fe)-azyndan 30


(Fe)-60-65 şihta üçin döwlet standartlary bellenilýär


Fe


2800-3600



3000-3600


2800-3400


3200-3600



6200 çenli

350-den 1000-e çenli(aýratyn dürli görnüşleri)


100


1100


1000



200

Wodorodly (gidratly) betonlar

Serpentinit



Tebigy gips

(H2O)-azyndan 10

(Fe)- bellenilmeýär

(H2O)-azyndan 10

(Fe)- bellenilmeýär

(H2O)-azyndan 15

2100-2200

2600-3000

2800-3200

-

2000-2200

450

200

200

-

60

Borly betonlar

Boryň karbidi


 Kalsiniň iki suwly boraty


Aşarit magdany



Datolit magdany



Kolemanit magdany


(B)-78


(B)-12-15

(H2O)- 15-20


(B)-15-30

(H2O)- 10-12


(B)-5-7

(H2O)- 5-10


(B)-12-15

(H2O)- 10-15

-



-


-

-



-



-

2000



200



500



200



200









Bellik:

  •  dolduryjylar utgaşdyrlyp peýdalanylanda betonyň göwrümli agramy peýdalanylan dolduryjylaryň görnüşine we olaryň garyndydaky mukdaryna bagly bolar, betony ulanmagyň aňryçäk temperaturasy bolan material bilen bellenilýär;
  •  düzüminde suwa (H2O) himiki baglanşykly materiallary ulanmagyň aňryçäk temperaturasy temperaturanyň täsirinden ony saklamak şertlerinde görkezildi.

 “Beton we demirbeton monolit gurnawlary. Işi amala aşyrmagyň we kabul etmegiň kadalary” atly TGK 3.03.04-2020 belgili Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryna

6-njy goşundy

 

MONOLIT GURNAWLAR GYŞ MÖWSÜMINDE BETONLANANDA BETONY SAKLAMAGYŇ HAS TYGŞYTLY USULYNY SEÇIP ALMAK

 

Gurnawlary görnüşleri

Howanyň aňryçäk temperaturasy ˚С çenli

Betonlamagyň usuly

Üstüniň moduly 3 çenli                                                      -15                              Termos

bolan gabaraly beton we                                                     -25                              Betonyň gatamagna

demirbeton binalaryň esaslary,                                                                               çaltlandyryjylary ulanmak

bloklar we plitalar                                                                                                   ulanmak bilen termos.

                                                                                                                                Aýaza garşy goşundylary*

                                                                                                                                ulanmak bilen termos


Üstüniň moduly 3-6                                                             -15                            Termos, şol sanda aýaza

binalaryň  we enjamlaryň                                                                                      garşy * goşundylary we

gurnawlarynyň,                                                                                                      gatamagy çaltlandyryjylary

gabaraly diwarlaryň we                                                                                         ulanmak bilen.

şuňa meňzeşler binalaryň esaslary                                     –25                            Gyzdyrylýan galypda     

                                                                                                                      gyzdyrmak

Beton garyndysyny

deslapdan gyzdyrma.

                                                                                    -40                             Gyzdyrylan gapda

                                                                                                                              gyzdyrmak

                                                                                                                              Ýerli elektrogyzdyryş.

Üstüniň moduly 6-10                                                           -15                           Aýaza garşy goşundylary*

bolan sütünler, pürsler,                                                                                        ulanmak bilen termos,

esasy pürsler,ramaly                                                                                            gyzdyryjy geçirijiler arkaly

gurnawlaryň                                                                                                         gyzdyrylýan galypda

bölekleri,gazyklar,                                                                                               gyzdyrmak

diwarlar,gaplar                                                                   –25                           Beton garyndysyny deslapdan

                                                                                                                             gyzdyrma, indusion ýylatma

                                                                                            -40                            Gyzdyryjy geçirijiler we

                                                                                                                              termoişjeň çeýe örtükler

                                                                                                                             (TAÇÖ) arkaly aýaza garşy

                                                                                                                             goşundylary ulanyp

                                                                                                                             gyzdyrylýan galypda

                                                                                                                             gyzdyrmak


Üstüniň moduly

10-20 bolan, pollar                                                            -40                             Gyzdyryjy geçirijiler we

germewler, petikleýji                                                                                           termoişjeň çeýe örtükler

plitalar, ýuka diwarly                                                                                           (TAÇÖ) arkaly aýaza garşy

gurnawlar                                                                                                             goşundylary ulanyp

                                                                                                                              gyzdyrylýan galypda

                                                                                                                              gyzdyrmak

                                                                                                                            

                                                                                                                           

Bellik: Aýaza garşy goşundylary, kadada bolşy ýaly plastifisirleýjiler bilen toplumda ulanmalydyr.

 

“Beton we demirbeton monolit gurnawlary.

Işi amala aşyrmagyň we kabul etmegiň

 kadalary” atly TGK 3.03.04-2020 belgili

Türkmenistanyň gurluşyk kadalaryna

 7-nji goşundy


(GÖRNÜŞ)

 

BINALARYŇ WE DESGALARYŇ GURNAWLARYNYŇ SYNAGLARYNYŇ 

DELILNAMASY

                                                                                                            

  «____» ___________20___ ý.


__________________________________________________ tarapyndan

                                                           (buýrujy guramanyň ady)


20___ ýylyň «___» _____________ №________ buýrugy bilen şu aşakdaky düzümde bellenen topar:


Toparyň başlygy - buýrujynyň wekili: ____________________________________________

                                                                                      (wezipesi, familiýasy, ady atasynyň ady)

Toparyň agzalary:

Baş potratçynyň wekilleri: _______________________________________________

                                                                      (wezipesi, familiýasy, ady atasynyň ady)

                                                   _______________________________________________________

                                                                      (wezipesi, familiýasy, ady atasynyň ady)

Gurnaýjy guramanyň wekilleri:___________________________________________________

                                                                                     (wezipesi, familiýasy, ady atasynyň ady)

ANYKLADY:


1. Gurnaýjy gurama tarapyndan __________________________________________________

                                                                        (guramanyň ady we onuň pudaklaýyn tabynlygy)

________________________________________________________________________________


________________________________________________________________________________

(obýektiň ady)

düzümine girýän_______________________________________________________________                            

(binanyň, desganyň ady)

_____________________________________________________________synamak üçin berdi.


2. Gurnawlar____________________________________________________________________                                                                          

(taslamanyň şifri)

_____________________________işlenip taýýarlanan taslama resminamasyna laýyklykda gurnaldy.


3. Gurluşyk işlerini ýerine ýetiren baş potratçy___________________________________

                                                                            (işleriň görnüşi)

________________________________________________________________________________


4. Enjamlary____________________________________________________________________


________________________________________________________________________gurnady.

(guramalaryň ady we işleriň görnüşleriniň sanawy)


5. Topara şu delilnamanyň goşundysynda sanalyp geçilen Türkmenistanyň gurluşyk kadalarynda göz öňünde tutulan möçberde ________________________________________


___________________________________________________________ resminamalar berildi.


6. Gurluşyk-gurnama işleri şu möhletde geçirildi:


Işleriň başlanmagy__________________, işleriň tamamlanmagy________________

                                                 (aý, ýyl)                                                                             (aý, ýyl)


7. Synaglar _____________________________________________________________________

            (taslamanyň şifri, guramanyň ady, pudaklaýyn tabynlygy)


______________________________________________________ tarapyndan işlenip taýýarlanan işleriň önümçiliginiň taslamasy boýunça                                               


______________________________________________________döwürde geçirildi.

                                    (synagyň başlan we tamamlanan senesi)


8. Synaglaryň gidişinde _________________________________________________________

                                 (synaglaryň netijelerini görkezmeli)

____________________________________________________________________anyklanyldy.


TOPARYŇ ÇÖZGÜDI


_____________________________________________________________________________

(binanyň, desganyň ady)


synaglara çydamly boldy we soňky işleri ýerine ýetirmek üçin kabul edildi diýlip hasap etmeli.


Delilnama goşundylar:

1. _________________________________________________________________


2._____________________________________________________________________________


Toparyň başlygy:__________________________________  ____________ ________________

                                        (familiýasy, ady atasynyň ady)                     (goly)                  (senesi)

           

Toparyň agzalary: ________________________________   _____________ _______________

                                      (familiýasy, ady atasynyň ady)                       (goly)                  (senesi)     

    ________________________________   ______________ ______________

                                      (familiýasy, ady atasynyň ady)                       (goly)                  (senesi)

   ________________________________   ______________ ______________

                                     (familiýasy, ady atasynyň ady)                        (goly)                  (senesi) 




Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan

2020-nji ýylyň 28-nji dekabrynda 1426 bellige

alyş belgisi bilen döwlet belligine alnan.